..:: Chuyên môn » Chia sẻ chuyên môn cùng đồng nghiệp ::..   19 Tháng Mười Một 2018  Đăng Ký  Đăng Nhập 
Facebook Chat
 CHIA SẺ CHUYÊN MÔN CÙNG ĐỒNG NGHIỆP

Các thương tổn da do STEROID tại chỗ
16 Tháng Giêng 2018 :: 3:44 CH :: 3749 Views :: 0 Comments :: Tin bài 2016

 
.
     1. Đại cương về steroid tại chỗ
     Steroid tại chỗ là nhóm thuốc chống viêm được sử dụng để kiểm soát viêm da cơ địa, eczema và các viêm da khác. Thuốc tồn tại dưới dạng kem (cream), mỡ (oint ment), dung dịch (sclution), gel với các độ mạnh khác nhau, dùng để bôi lên da, niêm mạc, súc miệng. Chúng thường được bào chế đơn thuần hoặc kết hợp với các hoạt chất khác như kháng sinh, kháng nấm, cacipotriol.
     Steroid tại chỗ có tác dụng
 Chống viêm
  • Ức chế miễn dịch
  • Chống tăng sinh tế bào
  • Co mạch
     Các loại sterod tại chỗ khác nhau về độ mạnh. Độ mạnh phụ thuộc vào cấu trúc phân tử đặc hiệu, tỷ lệ hấp thu qua da (0,25-3%), lượng tác dụng tới tế bào đích, dạng bào chế. Các vùng da khác nhau có độ hấp thu steroid khác nhau.
  • Các vùng hấp thu nhiều nhất: mí mắt, sinh dục, các nếp gấp.
  • Các vùng hấp thu ít: lòng bàn tay, lòng bàn chân.
     Các dạng bào chế
  • Kem, lotion: phổ biến nhất, dùng bôi lên các thương tổn vùng da nhẵn, hoặc thương tổn có độ dày ít.
  • Mỡ: dùng cho vùng da khô, không có lông tóc. Không chứa chất bảo quản nên ít gây kích ứng và dị ứng nhưng tăng nguy cơ bị viêm nang lông và rôm sảy.
  • Gel, dung dịch: dùng cho vùng lông, tóc, có thể gây se khô, châm chích da viêm.
     Phân loại steroid tại chỗ theo độ mạnh
  • Rất mạnh (mạnh gấp tới 600 lần so với hydrocortisone)
            + Clobetasol propionate
            + Betamethasone dipropionate
  • Loại mạnh (gấp 100-150 lần so với hydrocortisone)
            + Betamethasone valerate
            + Betamethasone dipropionate
            + Diflucortolene valerate
            + Hydrocortisone 17-Butyrate
            + Mometasone fuorate
            + Methylprednislone aceponate
  • Trung bình (gấp 2-25 lần so với hydrocortisone)
            + Clobetasone butyrate
            + Triameinelone acetonide
  • Nhẹ
            + Hydrocortisone
            + Hydrocortisone acetate
Các tên thuốc chứa steroid tại chỗ phổ biến ở Việt Nam: kem bảy màu, Flucinar, Gentrisone, Eumovat, Tomax, Dermovat, Fobancort, Fucicort, Enoti, Fucidin H, Daivobet, Xamiol, …
          Cách sử dụng steroid tại chỗ
Steroid tại chỗ thường được bôi 01 lần/ngày (buổi sáng hoặc buổi tối). Tùy theo từng bệnh, mức độ bệnh, vùng da bị bệnh, độ tuổi, độ mạnh của thuốc mà thời gian bôi thuốc khác nhau nhưng thường dùng ngắn ngày, tối đa khoảng 3-4 tuần.
          Các chỉ định của steroid tại chỗ trong da liễu: viêm da cơ địa, sẩn ngứa, chàm, viêm da tiếp xúc dị ứng/kích ứng, lichen phẳng, sẩn ngứa, viêm da thần kinh, lichen xơ teo, vảy nến, …
     Liều lượng thuốc bôi mỗi lần thường áp dụng theo đơn vị đốt ngón tay (fingertip unit). Một đơn vị được định nghĩa là lượng thuốc bôi nặn ra từ tube thuốc có độ dài bằng đốt xa ngón trỏ của bệnh nhân.
  • Người lớn nam giới: 1 đơn vị tương đương 0,5 g
  • Người lớn nữ giới: 1 đơn vị tương đương 0,4 g
  • Trẻ em 4 tuổi: bằng khoảng 1/3 của người lớn
  • Trẻ em từ 6 tháng-1 tuổi: bằng khoảng ¼ của người lớn
Lượng thuốc bôi mỗi lần tùy thuộc vào từng vùng da cơ thể
  • Một bàn tay: dùng 1 đơn vị
  • Một cánh tay: dùng 3 đơn vị
  • Một bàn chân: dùng 2 đơn vị
  • Một cẳng chân: dùng 6 đơn vị
  • Mặt và cổ: dùng 2,5 đơn vị
  • Thân mình (cả trước và sau): dùng 14 đơn vị
  • Toàn thân: dùng 40 đơn vị
Có thể dùng thêm kem dưỡng ẩm trước hoặc sau bôi steroid để giảm kích ứng hoặc khô da cũng như tạo hàng rào bảo vệ.
     2. Các thương tổn da do steroid tại chỗ
     Các tác dụng phụ của steroid tại chỗ
     Các tác dụng phụ xảy ra khi dùng steroid tại chỗ kéo dài, độ mạnh của thuốc không phù hợp với vùng da bị bệnh.
     Hội chứng Cushing
  • Hiếm xảy ra khi dùng steroid tại chỗ.
  • Chỉ xảy ra khi dùng kéo dài loại có hoạt lực mạnh (Ví dụ trên 50g clobetasol propionate hoặc trên 500g hydrocortisone mỗi tuần).
     Tác dụng phụ ngoài da
     Xảy ra khi dùng loại mạnh trong thời gian dài (hàng tháng).
  • Mỏng da, teo da
  • Rạn da (nách, háng, bẹn)
  • Xuất huyết dưới da
  • Giãn mạch máu
  • Rậm lông, lông mọc dài ra
  • Khởi động tình trạng nhiễm trùng da: chốc, nấm da, herpes, viêm nang lông do Malasseezia, u mềm lây.
     Loại mạnh dùng hàng tuần tới hàng tháng có thể gây
  • Viêm da quanh miệng
  • Trứng cá đỏ do steroid
  • Triệu chứng sau ngừng corticoid: ngứa, châm chích...Châm chích thường xảy ra khi dùng lần đầu ở da viêm hoặc da bị tổn thương.
  • Vảy nến thể mủ
  • Viêm da tiếp xúc dị ứng với phân tử steroid, với tá dược, chất bảo quản, thường xảy ra khi dùng lần đầu hoặc sau nhiều năm sử dụng.
  • Phụ nữ mang thai có thể dùng steroid tại chỗ loại nhẹ, hoặc trung bình. Không sử dụng loại mạnh trên diện rộng vì có nguy cơ gây cân nặng thấp cho thai nhi.
  • Nhiều mỹ phẩm được trộn steroid gây viêm da phụ thuộc corticoid và các tác dụng phụ khác.
  • Thương tổn da khi ngừng steroid tại chỗ (topical steroid withdrawal): xảy ra trong vài ngày tới vài tuần ngừng thuốc bôi/mỹ phẩm chứa steroid mà trước đó người bệnh đã dùng trong thời gian dài (hàng tháng), loại có hoạt lực mạnh. Có hai hình thái lâm sàng:
  1.  Da đỏ, bừng, nóng (viêm da do steroid hoặc chứng nghiện/phụ thuộc steroid).
  2.  Viêm da dạng sẩn, mụn mủ (trứng cá đỏ do steroid, viêm da quanh miệng, viêm da quanh mắt).
     Phân biệt viêm da do steroid với bệnh viêm da cơ địa khiến người bệnh phải dùng steroid tại chỗ:
  • Viêm da do steroid thường bừng, nóng hơn là ngứa.
  • Các vùng da đỏ thành mảng.
  • Vị trí không đặc hiệu như trong viêm da cơ địa, thường chỉ gặp ở vùng bôi thuốc.
 
 
 
 
 
Một số hình ảnh về tác dụng phụ của steroid tại chỗ
Ảnh 1, 2. Teo da, rạn da do steroid tại chỗ
Ảnh 3, 4, 5, 6. Viêm nang lông do steroid tại chỗ
Ảnh 7. Nấm da, giãn mạch, rậm lông do steroid tại chỗ. Ảnh 8. Nấm da lan tỏa do steroid tại chỗ
Ảnh 9. Xuất huyết dưới da do steroid Ảnh 10. Viêm da quanh miệng do steroid
Ảnh 11, 12. Viêm da dạng sẩn do steroid
Ảnh 13, 14, 15, 16. Viêm da do steroid: da đỏ, bừng, nóng sau ngừng thuốc bôi/mỹ phẩm chứa steroid.
Ảnh 17, 18. Viêm da, trứng cá quanh miệng do bôi steroid

Bài và ảnh: BS. Trần Thị Huyền, khoa D2-Bệnh da phụ nữ và trẻ em, Bộ môn Da liễu-Đại học Y Hà Nội.
Đăng bài: Phòng CNTT&GDYT
 
Comments
Hiện tại không có lời bình nào!
  Đăng lời bình

Trong phần này bạn có thể đăng lời bình





Gửi lời bình   Huỷ Bỏ

 Các tin bài khác
POIKILODERMAPOIKILODERMA 05/10/2018
Bệnh PagetBệnh Paget 26/09/2018
Viêm miệng liên quan tới MYCOPLASMA PNEUMONIAEViêm miệng liên quan tới MYCOPLASMA PNEUMONIAE 06/07/2018
Dị ứng thuốc nặng: Hội chứng Lyell và hội chứng Steven-JohnsonDị ứng thuốc nặng: Hội chứng Lyell và hội chứng Steven-Johnson 06/04/2018
Một sô biểu hiện ở da do nhiễm độc Arsenic Một sô biểu hiện ở da do nhiễm độc Arsenic 23/03/2018
Bệnh ly thượng bì bọng nước mắc phảiBệnh ly thượng bì bọng nước mắc phải 14/03/2018
Hydroxychloroquine trong điều trị bệnh da liễuHydroxychloroquine trong điều trị bệnh da liễu 09/03/2018
 Đa u nang tuyến bã Đa u nang tuyến bã 07/03/2018
Viêm đỏ nếp kẽ do vi khuẩnViêm đỏ nếp kẽ do vi khuẩn 07/03/2018
Tổn thương phổi kẽ trong xơ cứng bì hệ thốngTổn thương phổi kẽ trong xơ cứng bì hệ thống 03/11/2017
   DỊCH VỤ

   VIDEO
   THÔNG BÁO
Thông báo thay đổi giờ làm việc sáng sớmThông báo thay đổi giờ làm việc sáng sớm
Kế hoạch in lịch Tết, thiếp chúc mừng năm mới 2019Kế hoạch in lịch Tết, thiếp chúc mừng năm mới 2019
Thông báo tuyển sinh lớp chăm sóc da thẩm mỹ khóa 5Thông báo tuyển sinh lớp chăm sóc da thẩm mỹ khóa 5
Thông báo tuyển sinh lớp các kỹ thuật Mesotherapy ứng dụng trong thẩm mỹ và điều trị bệnh lý da liễu khóa 1Thông báo tuyển sinh lớp các kỹ thuật Mesotherapy ứng dụng trong thẩm mỹ và điều trị bệnh lý da liễu khóa 1
Thông báo tuyển sinh lớp điều dưỡng chuyên khoa Da liễu khóa 1Thông báo tuyển sinh lớp điều dưỡng chuyên khoa Da liễu khóa 1
   LỊCH TRỰC
Lịch làm ngoài giờ từ ngày 19/11-25/11/2018 15/11/2018
Lịch làm ngoài giờ từ ngày 12/11-18/11/2018 09/11/2018
Lịch làm ngoài giờ từ ngày 05/11-11/11/2018 09/11/2018
Lịch trực tháng 11/2018 24/10/2018
Lịch làm ngoài giờ từ ngày 22-28/10/2018 19/10/2018
Lịch làm ngoài giờ từ ngày 15-21/10/2018 12/10/2018
DÀNH CHO BỆNH NHÂN
Hướng dẫn khám bênh
 Lịch khám chữa bệnh
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ - BỆNH VIỆN DA LIỄU TRUNG ƯƠNG
Địa chỉ: 15A - Phương Mai - Quận Đống Đa - Hà Nội
Điện thoại: 19006951
Emaill: benhviendalieutrunguong@dalieu.vn
Giấy phép số 79/GP-TTĐT do Cục PTTH và TTĐT - Bộ TT&TT cấp ngày 30/6/2016.
Trưởng ban biên tập: PGS.TS Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Bệnh viện
Bản quyền: Bệnh viện Da liễu Trung ương
Ghi rõ nguồn: Bệnh viện Da liễu Trung ương hoặc http//:dalieu.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
LỊCH KHÁM
T2 – T6 : 6h00-18h30
T7 – CN : 7h00-17h30
GIỜ THĂM
Sáng: từ 06h00 đến 07h00
Trưa : từ 11h00 đến 12h00
Chiều : từ 16h00 đến 21h00 
QUY TRÌNH
Nhận phiếu đăng ký khám bênh
Đóng tiền khám và nhận biên lai
Nộp phiếu đăng ký nhận số thứ tự
CHI PHÍ
Bảng chi phí khám chữa bệnh tại Bệnh Viện Da Liễu Trung Ương do Bộ Y Tế phê duyệt

DÀNH CHO BỆNH NHÂN
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ - BỆNH VIỆN DA LIỄU TRUNG ƯƠNG
Địa chỉ: 15A - Phương Mai - Quận Đống Đa - Hà Nội
Điện thoại: 024.32222944 Fax: 024.38522665     
Emaill: benhviendalieutrunguong@dalieu.vn
Giấy phép số 79/GP-TTĐT do Cục PTTH và TTĐT - Bộ TT&TT cấp ngày 30/6/2016
Trưởng ban biên tập: PGS.TS Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Bệnh viện
Bản quyền: Bệnh viện Da liễu Trung ương
Ghi rõ nguồn: Bệnh viện Da liễu Trung ương hoặc http//:dalieu.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này

Copyright by WWW.DALIEU.VN | Thỏa Thuận Dịch Vụ | Bảo Vệ Thông Tin
Được cung cấp bởi: Eportal « Thiet ke website mien phi »